Veel mensen hebben er last van

Transparantie, ook zo'n kreet...

Vanmorgen was het mijn huis-
arts weer, die moeite had
met protocollen en formatten,
standaardmodellen, formulieren,
controlelijsten, procedures,
kwaliteitsbewaking, garanderen,
isonorm en monitoren.

De hand vermoeid onder
zijn hooggeschoold hoofd,
verzuchtte hij murw en gelaten:
'Ach ja, we worden legaal beroofd
van waar we dingen voor doen
of voor laten. Indek-cultuur, noem ik het,
iets anders kan ik er echt niet van maken'.

De vakman komt graag bij mij
thuis om te stuken (glad!),
het riool te ontstoppen, de kachel
te fixen, de tuin te versieren
of een partytent te verhuren.
Nooit komt er een stipuleren: 'kijk, ik
voldoe aan indicatoren!'

Ik doe liever zonder
systematisch te worden
ontroofd van beroepseer en status
door een kontknijpend afdelingshoofd
dat alleen nog maar aan de hand
van een checklist met me wil praten
en verder steeds vreest dat ik'm pootje zal haken.

Kinderen maken

Leerlingen uit 4-havo zijn zo heerlijk oprecht en right to the point in discussies.

Vraag: ‘Is onze maatschappij egoïstisch te noemen?’

Antwoorden: Ja!!!

‘Meneer, het komt doordat de grootste egoïsten het verst komen. Je kunt alleen voor jezelf opkomen door zelf ook zo te zijn.’ En ook: ‘Soms denk je wel aan een ander, maar als het erop aan komt, kiest iedereen voor zichzelf.’ Of: ‘Je moet voor jezelf zorgen en voor je toekomst, toch? En: ‘Er wordt van je verwacht dat je carrière maakt, want anders kom je nergens. Nou, dan moet je dat ook doen, een ander doet het niet voor je.’

Ze zijn overtuigd van hun opvattingen. Ze kijken erbij alsof ze zeggen willen: zeg daar maar eens wat van. Zó is het in onze samenleving gesteld.

Ik vraag me af: hebben ze een rake typering gegeven? En zou ik daar bedroefd om moeten zijn? Ik bedoel: is er werkelijk iets veranderd of is wat er altijd al was zichtbaar geworden nu alle ideologische lak is weggebeten?

Mijn leerlingen zagen overigens één categorie mensen die (nog) wel bereid is zichzelf weg te cijferen voor een ander: ouders voor hun kind. Ik zou bijna zeggen: laten we kinderen maken.

Wegkijkleving

Notitie vooraf: ik ken mensen
voor wie onderstaande tekst opgaat.
Voor hen is ie geschreven.

In een wereld vol vreemden;

in een samenleving waarvan je
je afvraagt of er nog een andere
bindende factor is
dan beledigen, kwetsen
en zelfs bedreigen en geweld plegen.

In een maatschappij gereguleerd

door mensvijandige instituties
en volksvervreemdende regelingen
want altijd net wel ten nadele
en nooit ten voordele van jou
en je situatie geldig.

In een omgeving waarin het stil is

wanneer je geliefden er niet zijn
- het konijn en de katten zijn blij
met wat je ze geeft, maar de buurman
had het ook mogen doen –
in zo’n werkelijkheid worden mensen
geboren en soms (of vaak, dat weet ik niet)

groeien ze er op

en vinden ze er hun plek niet,
geen mensen om hen heen
voor wie ze er elke dag toe doen.

Zelfs geen huis,

een plek met muren, een vloer
en een plafond:
een aanlegsteiger, veiligheid.

En de mensenmassa loopt door, gehaast;

we moeten dit nog doen en daar nog zijn
en dan nog: al die ellende,
wat kunnen we er helemaal aan doen?
Iedereen heeft kansen toch?

En de loketten zijn gesloten

of morgen weer open of
- sorry – dit is ons pakkie ân niet
en de aanvankelijk vriendelijke mevrouw
wordt zakelijk en de volgende dag
is ze vervangen en – nee, helaas –
niet bereikbaar.

Je zou maar alleen staan in een zo

van zichzelf verlaten samenleving
als de onze.
Je zou maar aangewezen zijn
op de onpersoonlijke
ongenadigheid van de
samengeraapte wegkijkleving
en niemand hebben van wie je weet:
hij of zij zal treuren als ik er niet meer ben.